velsen

Gerard van Velsen was van 1275-1296 ambachtsheer van Noordwijk. Aan zijn bewind kwam een einde toen hij in 1296 in Leiden veroordeeld werd voor de moord op Graaf Floris V, ‘de keerlen Gods’ (‘De Boerengod’). Gerard werd vervolgens in hetzelfde Leiden gefolterd en gevierendeeld en er bleef vrijwel niets meer van hem over. Daar wisten die Leidenaren wel raad mee. De Heerlijkheid Noordwijk viel terug naar de Grafelijkheid van Holland.
 
We kunnen er een mooi verhaal van maken, vol met politieke intriges. Maar dat zou allemaal onzin zijn, zij het dat een aantal medeplichtigen aan de moord op Floris politieke motieven niet konden worden ontzegd. Mededader Gijsbrecht van Aemstel had wel een appeltje met de Graaf te schillen.
 
Maar voor Gerard was het allemaal wat meer down to earth en was er eerder sprake van een crime passionnel: naar verluidt zou Floris V – een erkend rokkenjager – de vrouw van Gerard van Velsen, Machteld van Woerden, hebben verkracht en die daad moest gewroken worden. Dat zou ook verklaren waarom Gerards zwager – Herman van Woerden – eveneens meedeed in het complot.
 
Gerard van Velsen werd dus gevierendeeld op het Gerecht in Leiden, vlakbij Huis Lokhorst waar Floris V nog geboren was. Van Woerden en Van Aemstel verloren al hun bezittingen en werden verbannen naar donkere oorden.
 
Gijsbrecht van Aemstel en Gerard van Velsen kregen wél elk hun eigen treurspel: Van Aemstel van Joost van den Vondel, Van Velsen van P.C. Hooft. Laatstgenoemd treurspel staat integraal op de onovertroffen site van DBNL en het is volgens mij het enige literaire werk dat ooit over een echte Noordwijker geschreven is.
 
Floris V kwam er volgens sommige Leidenaren het slechtst van af: hij werd in Rijnsburg begraven.