foto

Paul Cassirer en Tilla Durieux trouwden in 1910 en toen ze 16 jaar later, op 7 januari 1926 ten kantore van hun advocaat in Berlijn bezig waren de scheiding te regelen, pakte Paul een pistool uit zijn jaszak en schoot zichzelf vierkant door het hoofd. Tilla Durieux zou nog 45 jaar verder leven, ook in andere huwelijken, en stierf in 1971. Ze hadden samen een zomerhuis in Noordwijk, maar ik kan onmogelijk lokaliseren waar dat gestaan heeft, want foto’s van die plek of beschrijvingen ervan heb ik verder niet kunnen vinden.

Paul Cassirer was in de Berlijnse kunstscene een welbekende galeriehouder en later één van de voormannen van de Berliner Secession, een groep kunstenaars waartoe onder andere zulke grootheden als Max Beckmann, Emil Nolde, Edvard Munch en Max Liebermann behoorden. In 1905 introduceerde Cassirer tijdens de Secession-tentoonstelling in 1901 Vincent van Gogh in Duitsland (aan wie Duitsers tot dan toe blijkbaar waren voorbij gegaan).

Tilla Durieux was een gevierd actrice die o.a. speelde bij het Deutsches Theater van Max Reinhardt. Haar roem had ze vooral te danken aan haar titelrol in ‘Salome’ van Oscar Wilde in 1903, maar ze speelde ook de geweldige rol van Lulu in diverse stukken van Frank Wedekind, een rol die later ook zou worden opgepikt door Alban Berg in zijn al bijna klassieke opera ‘Lulu’. Tilla moest vluchten voor de Nazi’s en kwam aanvankelijk in Zwitserland terecht, later in Zagreb, vanwaar ze pas in 1953 naar Duitsland terugkeerde. Haar carrière was toen al op een laag pitje komen te staan.

Cassirer en Durieux moeten in hun Noordwijkse zomerhuis verschillende grote Duitse kunstenaars hebben ontvangen. Eén van hen was in 1912 de Duitse expressionistische beeldhouwer Ernst Barlach. Zeker is ook dat hij daar in Noordwijk (of geïnspireerd door Noordwijk) een beeldje maakte (“Kapitän Kornelius”) dat later in zijn nalatenschap werd teruggevonden en dat geboetseerd was naar de verschijning van een Noordwijkse vissersman.

Zeker is ook dat Paul Cassirer en Max Liebermann elkaar tenminste één maal (maar waarschijnlijk vaker) in Noordwijk troffen.Lees wat daarover geschreven is door anderen: “Ein Jäger, das Gewehr unter dem linken Arm, zieht mit seiner Meute von sechs Hunden durch die Dünen. Durch einen Artikel von Harry David (“Liebermann als Tiermaler”, in: Vossische Zeitung, Nr. 106, 27.2.1914) ist man sehr genau über die Findung des Motivs informiert. Ein holländischer Tabakmagnat hielt sich bei Noordwijk einen Hundezwinger und hatte Max Liebermann eingeladen, sich denselben anzusehen. In Begleitung des Journalisten und von Paul Cassirer, der in Noordwijk ein Sommerhaus besaß, machte Max Liebermann sich auf, um der Einladung zu folgen. De genoemde “holländischer Tabakmagnat” zou Louis Dobbelman. geweest zijn, ware het niet dat die toen al was overleden. Het moet een Dobbelmanniaans familielid zijn geweest, dan wel de beheerder van de kennel. Ik heb Dobbelmann zelve verschillende keren in dit hele BLOGNoordwijk opgevoerd. En dat geldt ook voor het bedoelde (prachtige)  schilderij van Max Liebermann.

Er rest verder niet veel meer, behalve de vermelding dat Tilla Durieux postuum toch nog een klein verbindinkje heeft met Nederland, zij het niet met Noordwijk. Bij de nieuwe Potsdamer Platz in Berlijn   mocht het Amsterdamse bureau “DS Landschapsarchitecten” een parklandschap ontwerpen dat in 2004 werd gerealiseerd: het Tilla Durieux Park.