jeroen

Het schilderij is van de hand van Gerrit de Jongh, het heet De Capel van Ons Lieve Vrouwe te Runcxputte te Heyloe in Oesdom, het dateert uit 1630 en het hangt in het Museum Catharijnen-convent in Utrecht. Er is een prachtige website die meer vertelt van deze Runcxputte. De put – zo wil de overlevering, althans de Noordwijkse overlevering – is door de heilige Jeroen himself uitgegraven met zijn eigen blote handen en op zijn eigen blote knieën. Maar er is iets aan de hand met deze schutspatroon aller roomsche Noordwijkers.

Eerder memoreerde ik al dat het met de heiligheid van Jeroen nogal wel eens flink zou kunnen tegenvallen. Ik baseerde mij op mededelingen van Leidsche professoren (hoewel: de Lutherse Universiteit Leiden kan in het katholieke erfgoed natuurlijk geen gewichtige expertise in de schaal leggen). Maar er was ook een stukje van Godfried Bomans, groot ervaringsdeskundige in katholieke tradities, die in Bedevaart naar Heiloo (uit de bundel Beminde Gelovigen) het volgende meldde:

“Wat er nu eigenlijk precies in Heiloo te vereren was, daar ben ik nooit helemaal achter gekomen. Men had daar natuurlijk het ‘heilig putje’, door Sint Jeroen persoonlijk gegraven en van geneeskrachtig water voorzien, maar wij werden door de paters niet aangemoedigd het te bekijken en ik heb het ook nooit bezocht. Na het Marialied had ik zo’n razende honger, dat deze devotie er eenvoudig niet meer bijkon. Niemand ging er trouwens heen. Vermoedelijk zat de zaak zo, dat de augustijnen, die nogal vooruitstrevend waren, een bedevaart nog juist geoorloofd vonden, maar het putje zelf als verdacht beschouwden. Na de oorlog kregen zij hierin gelijk, want de paus schrapte Sint Jeroen van de lijst der heiligen en het putje raakte verstopt. Intussen was de situatie enigszins dubieus. We pelgrimeerden wel, maar waarheen, dat wist geen sterveling.”

Het stukje wordt ook op voornoemde website geciteerd, maar de beheerder ervan is nog wijzer dan dat. Hij voegt er een vilein zinnetje toe: Voor de slechte verstaanders : Sint Jeroen wordt gewoonlijk, hoewel valselijk, te Noordwijk en niet te Heiloo geplaatst.

Barre en boze tijdingen voor het katholieke volksdeel van Noordwijk: niet alleen zou de Heilige Jeroen dus niet meer prijken op de lijst der heiligen: hij zou ook helemaal niks met Noordwijk te maken hebben gehad. Een ware bom onder de Roomsch-Noordwijksche existentie. Vanuit Noordwijk is dringend een nieuwe zending, zo niet een kruistocht nodig om dekselse nieuw- en oplichterijen in het Vaticaan en in Heiloo voorgoed de kop in te drukken. Recruteer een leger van nieuwe Zoeaven, trek op tegen de Zwitserse Garde en maak gehakt van de Ketterse Kardinalen in Rome, naderwijl eerst Heiloo met de calvinistische geestgronden gelijk te hebben gemaakt!!