fotofoto

Ze verbleef in Hotel Vieux Doelen in Den Haag in juni 1906, de wereld-vermaarde danseres Isadora Duncan. Ze was die voorafgaande winter in verwachting geraakt van Edward Gordon Craig, in Berlijn, waar ze elkaar op blijkbaar meer dan onstuimige wijze hadden ontmoet.

Duncan zocht een plek waar ze in alle rust – en hopelijk ook een beetje uit de stuit van de pers – haar kind ter wereld kon brengen. Ze schrijft aan Craig: Yesterday I looked all day for a villa and after seeing many villainous places with fearful prices I found hidden behind a big sand dune a little white cottage with blue shutters and blue letters across the front – “Villa Maria” – and it is really very nice and I took it at once and will move there this evening. View of the sea from all windows and a little balcony upstairs – I can live there quite unobserved. The only thing is that everything in Holland seems fearfully dear – they reckon florins as we do marks. The villa costs 900 florins for the season till Nov,1 – but it is completely furnished – very tasteful – dinner, tea sets and all very complete. There are six rooms – 3 bedrooms with two beds each. All the others I saw were twice as dear. One pays half down in the beginning and the other half on leaving – so will you send me 1000 marks by post – Address: Villa Maria, Noordwijk on Sea near Leyden/Holland. One takes a steamtrain or a carriage from Leyden. It is only 1 hour from Amsterdam. Holland is beautiful – the country looks a dream, and I feel quite happy here. The lights on the sand dunes and over the sea are wonderful.

Isadora was al de tijd dat ze in Noordwijk verbleef redelijk gelukkig, soms wat ‘depressed’ als de dingen niet gingen zoals ze gingen en soms ‘very depressed’, één keer bijna op het suïcidale af toen ze midden in de nacht besloot de zee maar een eind in te lopen. Haar dochter Deirde (‘Noodlot”  in het keltisch) werd hier geboren op 14 september 1906, maar niet dan na een lange bevalling waarbij de lokale dokter (Hadriaan van Nes) zich als een ‘butcher’ had gemanifesteerd volgens Isadora en haar te hulp geschoten vriendin Kathleen Scott (vrouw van de later op de Zuidpool ingevroren Captain Scott). Van Nes werd in het algemeen omschreven als ‘a little, fat, middle-aged Dutchman with a strubbly beard’, toch een ietwat ander beeld dan de schets die doorgaans in Noordwijk van deze notabele gegeven is. Van Nes deed overigens wel keurig aangifte op het gemeentehuis aan de Voorstraat – zijn naam staat op de geboorteakte -, zij het dat Deirdre op dat moment nog geen naam had: voor de gemeente Noordwijk heette ze simpelweg ‘Duncan’.

Met de betalingen ging het ook allemaal niet zo vlot: eind oktober – vlak voor haar vertrek uit Noordwijk – kwam de landlord (L.L.)van de Villa Maria, Klaas de Bes uit Noordwijk-Binnen hoogstpersoonlijk de laatste penningen innen, die er niet waren. Duncan schrijft dan aan Craig: “Enter L.L.  with metaphorical Billy Cock Pistol & Money or your Life – Telegraph him his guldens and to express your box & trunk to you. He’s a most disgraceful L.L.” De oude Hadriaan van Nes (“Van Ness”) had blijkens een latere brief van Duncan uit januari 1907 zijn geld ook nog niet ontvangen (300 gulden). Toen ik zoon Jan van Nes  jaren later nog eens vroeg naar de ervaringen van zijn vader Hadriaan met Duncan, barstte hij direct in heftige irritaties los: “Mijn vader (die al jaren dood was) krijgt nog steeds geld van dat mens (dat ook al jaren dood was).” 

Deirdre stierf in 1913 bij een bizar auto-ongeluk in Parijs (de auto waarin ze zat reed onbemand door een chauffeur de Seine in en ze verdronk). Isadora stierf bij een nog bizarder auto-ongeluk op de Promenade des Anglais in Nice op 14 september 1927 (haar lange shawl raakte verstrikt in de spaakwielen van een Bugatti en ze stikte of brak haar nek). De as van Deirdre en van Isadora is bijgezet in de muur bij het crematorium op Pere Lachaise in Parijs.

De verhalen over Isadora’s Noordwijkse episode staan mooi beschreven in “Your Isadora – The Love Story of Isadora Duncan and Gordon Craig Told Through Letters and Diaries” van Francis Steegmuller. Het is de weerslag van het uitgebreide archief van Duncan dat nu bewaard wordt in de New York Public Library (Dance Collection). Je kunt er de brieven uit Noordwijk in je handen nemen en ook de paar foto’s (o.a. van de Villa Maria) bekijken, zij het niet bijgaande foto. Deze ansichtkaart heeft ze zelf nooit verstuurd. Jessica Voeten schreef in NRC-Handelsblad van 16 augustus 1986 een mooi verhaal over de Villa Maria en deze roemruchte bewoonster. Eerder wijdde ik ook al een BLOG aan Isadora en aan Craig (en Klaas de Bes).