fotofotoHuize De Vonk aan de Boerenburgerweg wordt abusievelijk nogal eens in Noordwijkerhout gelokaliseerd, maar volgens mij loopt de gemeentegrens van Noordwijk in die hoek door tot Dijk en Burg. Huize De Vonk is beroemd. Het was van oorsprong een vakantiehuis voor fabrieksarbeidsters. In de loop der jaren is de bestemming van het gebouw steeds iets gewijzigd om meer aan de specifieke vragen van de tijd te kunnen voldoen. Het gebouw ondervond aanpassingen om geschikt gemaakt te worden voor activiteiten als vormingswerk en cursussen voor meisjes uit de arbeidersklasse. In het begin van de negentiger jaren bleek dat De Vonk niet meer als vormingsinstituut kon overleven. Het gebouw is verkocht en van de nieuwe eigenaar gehuurd door Stichting Centrum ’45. Opnieuw werd het gebouw aangepast, nu om het geschikt te maken voor klinische en ambulante behandeling van vluchtelingen en asielzoekers. In augustus 1994 is de Vonk gestart als behandelunit van Centrum ’45. 

De Vonk werd opgericht door Mejuffrouw Emily Knappert. Zij behoorde met een aantal progressief liberalen in Leiden tot een groep die initiatieven nam die "het goede" beoogde voor de arbeidersklasse.  Aanvankelijk had men nog geen vaste plaats, maar toen er voldoende kapitaal verzameld was kon men gaan bouwen. Emily Knappert was bevriend met de architect Berlage en deze adviseerde, daar hij zelf geen tijd had, zijn leerling J.J. Oud de opdracht te geven en met Oud begon in ieder geval de architectuurgeschiedenis van de Vonk. Het gebouw werd al snel wereldberoemd, omdat op die plek voor het eerst de principes werden toegeapst de kunstrichting "De Stijl" werden toegepast, en tevens van die van de zogenaamde "Gesammtkunst".

Dat had veel te maken met Theo van Doesburg die er door Oud werd bijgehaald om bijzondere elementen van het gebouw te verzorgen. In de ‘aesthetics’ van Van Doesburg waren twee concepten van groot belang: "elementaire vorm kunst" en "de vierde dimensie". "De kunstenaar heeft als enige elementen lijn en kleur tot zijn beschikking, en de mens als de verschijning van het meest innerlijke van de geest, heeft geen punt voor, achter of naast hem, geen punt waarmee hij deze spirituele dimensie kan vaststellen." "Gesammtkunst" vinden we terug in het feit dat twee (of meer) kunstenaars uit verschillende richtingen in overleg met elkaar een kunstwerk maakten.
Voorbeelden uit deze Gesammtkunst waren o.m. de trap die met de getrapte lijn telkens één tree overslaat, horizontaal en opwaarts. Het toont – net als de befaamde door Van Doesburg ontworpen tegelvloer en de aan de gevel aangebracht kachelmozaieken – de invloed van Van Doesburg op de ideeen van Oud, die tot dan nog louter bouwkundig waren. 

Minder passend in het Gesammtkunstwerk vond Van Doesburg de  glas-in-loodramen van Kamerlingh Onnes die er van de weeromstuit ook maar door Oud was bijgehaald. Volgens hem waren die ramen veel te donker uitgevallen en ging dat ten koste van een royale lichtinval ‘een der voornaamste factoren voor monumentale ruimtekunst.’ Maar het deed aan Huize de Vonk niets meer af. De Vonk staat op de kaart van de wereld architectuur, al gaat vrijwel iedere Noordwijker er stilletjes aan voorbij, zo hij al ooit aan ‘de Boerenkant’  verzeild raakt.