hitlerrrrr.jpg

Tot 1 maart 2020 vindt in het Kröller-Müller Museum een tentoonstelling plaats van werken van Loes van der Horst (1919-2012). Begonnen als textielkunstenares verdiepte zij zich steeds meer in monumentale, ruimte-omspannende constructies van gespannen lijnen en vlakken. Ook maakte ze tekeningen, waarbij ze met enkele elkaar doorsnijdende lijnen een driedimensionale wereld suggereerde. Ik verwijs naar de site van het Kröller-Muller. Ook op DBNL is meer informatie over haar werken te vinden.

Ik heb eerder al wel eens over Loes van der Horst geschreven: ze was in 1919 in Noordwijk geboren als Catharina Louisa Wenckebach, dochter van de kunstenaar Ludwig Oswald Wenckebach en Louisa Petronella Lau (ook textielkunstenares). Als vijftienjarig meisje vertrok Van der Horst naar Wenen om de basisopleiding aan de Kunstgewerbeschule te volgen, een opleiding die verwant was aan de Wiener Werkstätte. Dat was in 1934 en ze verbleef daar bij Weense familie van vaders zijde.

Wellicht zonder het te beseffen leefde ze in Wenen op een vulkaan die op uitbarsten stond. Dat gebeurde op 12 maart 1938 toen de zogenoemde Anschluß zich voltrok, de ‘inlijving’ van Oostenrijk in het nationaalsocialistische Duitsland. Twee dagen later, op 14 maart 1938, bezocht Adolf Hitler Wenen en hij werd daar als een held ontvangen (een gegeven dat de gemiddelde Oostenrijker nog lange tijd zou achtervolgen). Hitler verbleef er in Hotel Imperial aan de Schwarzenbergplatz, zo ongeveer recht tegenover het appartementsgebouw, waarin Loes Wenckebach bij haar oom en tante logeerde. Naar verluidt zou zij onverwijld naar Noordwijk zijn teruggekeerd, maar niet dan nadat zij Hitler waarschijnlijk nog heeft horen en zien spreken op het balkon van het hotel. In het familiearchief zijn – naar verluidt – nog foto’s van die gebeurtenis opgenomen.

hitler3

Ik vermoed dat geen Noordwijker dichter bij Hitler geweest is dan Loes.  Op youtube is nog een aardig filmpje te vinden, waar Loes uitgebreid zelf aan het woord komt.  Ze overleed in Amsterdam in 2012.