large (1).jpg

De jaarlijkse Jeroensprocessie door Noordwijk is in de Noordwijkse (en Nederlandse)  kerkgeschiedenis niet altijd vanzelfsprekend geweest. De Reformatie met de Beeldenstorm in 1566 markeerde een omslag in de Rooms-Katholieke kerkgeschiedenis van Nederland: katholieken moesten als het ware ‘ondergronds’ en het Calvinisme ging de boventoon voeren. Pas met het uitroepen van de Bataafse Republiek in 1795 verkregen de katholieken in Nederland weer volledige godsdienstvrijheid. Die godsdienstvrijheid werd nog eens bevestigd in de grondwet van 1848 – samen met de scheiding van Kerk en Staat – en vanaf dat moment ging het snel ondanks de nodige weerstanden uit calvinistische kringen. In 1853 volgde het herstel van de bisschoppelijke hiërarchie en daarmee kwam een emancipatiebeweging op gang die er mocht wezen:

Het Nederlandse katholicisme aan het einde van de negentiende eeuw en in de eerste helft van de twintigste eeuw kenmerkte zich door een groeiend zelfbewustzijn. Geloofsverdediging maakte plaats voor geloofsverbreiding.  Onder de Nederlandse katholieken heerste er in deze jaren een sterke groepsgeest en een effectieve sociale controle. De kerkelijke overheid beschikte naast het katholieke onderwijs over een breed scala van sociale, culturele en recreatieve organisaties om het dagelijks leven en werken van de katholieken te sturen. Op politiek terrein werd in 1904 een Bond van Rooms-Katholieke  Kiesverenigingen opgericht, die in de praktijk al RK Staatspartij werd genoemd. Officieel werd deze partij in 1926 opgericht.

Intussen trad de katholieke zaal ook nogal ostentatief naar buiten met (naast de creatie van tal van katholieke maatschappelijke organisaties) ook de bouw van indrukwekkende, laatgotische kerkgebouwen met torens die hoger waren dan die van protestantse kerken en ja, dus ook met openbare bedevaarten, die door dorpen en steden trokken, het calvinistische volksdeel de ogen uitstekend.

De nieuwe katholieke kerk in Noordwijk Binnen getuigde van dit nieuwe bewustzijn ook onder de Noordwijkse rk-geloofsgemeenschap en de Jeroenbedevaart werd met alle pracht en praal en met weidse routes door het oude dorp stevig aangezet. Tegen de achtergrond van de geschiedenis was deze bedevaart een ware triomftocht en dat wilde men weten ook.

Voor meer geschiedenis van het Nederlandse rooms-katholicisme kun je hier terecht.