wigbold3

Marie-Charlotte Le Bailly schreef “Een Haagse Affaire, de Verloren Eer van Sophia van Noortwijck (1673-1710).” Het is een heuse chronique scandaleuse. Ik citeer de boekomslag:

Het boek brengt het tragische verhaal van twee rijke Haagse dames aan het eind van de Gouden Eeuw. Moeder en dochter droomden van een leven in de hoogste kringen, maar raakten verstrikt in financiële en amoureuze intriges. In het najaar van 1700 deed het Hof van Holland uitspraak in een schandaalproces tegen de rijke weduwe Sophia van der Maa. Zij zou haar dochter Sophia van Noortwijck hebben aangezet tot buitenechtelijke relaties met diverse heren. Het verhaal van Sophia van Noortwijck geeft een inzicht in de Haagse society. Twee vrouwen die in de ogen van hun tijdgenoten niet wilden deugen en het slachtoffer werden van politieke machtspelletjes aan het Haagse Binnenhof. Aan de hand van procesdossiers en andere bronnen over moeder en dochter schetst de auteur het leven van de Haagse elite. Maar ze heeft ook aandacht voor de sociale positie van moeder en dochter, de keuzes die zij rond 1700 als weduwe en ongehuwde moeder konden maken, de context van eer en schaamte en de politieke achtergronden. Hoe moeilijk was het voor vrouwen als Sophia en haar moeder om hun eer en reputatie hoog te houden?

wigbold7

In weerwil van haar familienaam “Van Noortwijck” had Sophia helemaal drie keer niks met Noordwijk te maken. Hoewel: in het schandaalverhaal treedt ook een Noordwijker op en niet de minste: Wigbold van der Does, Heer van Noordwijk, Offem, Langeveld, enz. (1676-1725) viel ook ten prooi aan de avances van Sophia en niet zomaar. Toen zij zwanger van hem raakte, liet hij haar als een baksteen vallen. Maar Sophia, ook niet voor de poes, noemde haar onwettige zoon prompt ‘Jan Wigbold’, zodat iedereen in Den Haag en verre omstreken (tot in Noordwijk aan toe) wel kon raden wie de vader was. Ik citteer een passage uit het boek:

wigbold1

Zo maakte Sophia wel meer ‘slachtoffers’ in de Haagse society, ware het niet dat uiteindelijk zij en haar moeder de grootste slachtoffers werden van de hele geschiedenis. Van #Metoo had men aan het eind van de 17e / begin 18e eeuw nog niet gehoord. Moeder en dochter werden in 1700 voor het gerecht gevoerd, waarbij Sophia min of meer werd vrijgesproken. Haar moeder werd echter wegens het aanzetten tot ontucht tot levenslange opsluiting in het tuchthuis veroordeeld. Sophia maakte van haar leven verder niet zo veel. Nog enkele ongelukkige huwelijken volgden, maar in 1710 overleed ze, kort na haar moeder.  De Haagse en Noordwijkse society raakte van alle smetten vrij.

Ter duiding van die ene Wigbold van der Does (er waren er meer):

wigbold4

Wie meer over de affaire wil lezen, schaffe zich het boek aan. Of leze de tragische geschiedenis van Sophia hier terug.