lieb1

Toen Thomas Mann voor het eerst naar Noordwijk kwam, zal hij daar Max Liebermann niet hebben aangetroffen. Liebermann is na de Eerste Wereldoorlog niet meer in Noordwijk teruggekeerd (en stierf in 1935) en pas in 1939 arriveerde Thomas Mann voor de eerste keer  in Noordwijk . Toch hebben beide Groten uit de Duits cultuurgeschiedenis elkaar ooit getroffen: in het huis van Liebermann naast de Brandenburger Tor in Berlijn. Bij gelegenheid van Liebermann’s 80e verjaardag schreef Mann:

In Liebermann bewundere ich Berlin – das man von München aus viel besser bewundert, als wenn man dort lebte. Ich finde es königlich, daß er den geweckt schnoddrigen Berliner Jargon spricht, frank und unverfälscht, und wenn ich bei ihm bin, in seinem Haus am Pariser Platz, fühle ich mich im Brenn- und Sammelpunkt erheiternder und mächtiger Charakterkräfte, an repräsentativ-  symbolischem Ort, in der Residenz des genius loci…

Max Liebermann en Thomas Mann troffen elkaar dus wel, zij het in Berlijn en dus  – en helaas – niet in Noordwijk 😦