stolk

Anders dan nu, werd academische fraude vroeger al gauw met de mantel der liefde en vergetelheid afgedekt. Niet als je student was, want dan werd je door een heel cortege van professoren welgemikt van de universiteit getrapt. Maar als je hoogleraar was, kon je overal mee weg komen. Nu niet meer. Diederik Stapel in Tilburg is het meest recent voorbeeld van een volop frauderende onderzoeker, die dat ook publiekelijk moest bekopen met ontslag en volle mestkarren voor zijn voordeur. In het beste geval kom je er met een berisping van af, zoals Peter Rijpkema onlangs in Amsterdam, maar als een student in zijn masterscriptie te werk zou gaan zoals hij, zou hij nooit een titel halen 😦 .

Prof.dr. Anthonie Stolk (Rotterdam, 26 oktober 1916 – Noordwijk, 1996) was hoogleraar aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en in ieder geval in aanleg een geniaal man. In 1950 promoveerde hij aan de universiteit van Utrecht op één dag zowel in de geneeskunde als in de biologie. Hij werd direct benoemd tot hoogleraar aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en produceerde een keur aan wetenschappelijke onderzoeken in gerenommeerde tijdschriften. En passant schrijft hij onder het pseudoniem Carol Brubaker semibiografische avonturenromans die in Afrika speelden met zelfgenomen foto’s van de ergste roofdieren. Maar al snel blijkt dattie die foto’s simpelweg in het dierenpark  geschoten heeft. En dan gaat het verder.

In 1962 ontstaan er twijfels aan de kwaliteit van zijn wetenschappelijk werk: zijn onderzoek bij vissen, ratten en bacteriën leidt tot de productie van geneesmiddelen, die gewoon in de handel worden gebracht. Maar als er klachten komen over die geneesmiddelen en men bij Stolk terugkomt, blijkt hij zijn onderzoeksgegevens niet te kunnen reproduceren in de omvang waarmee hij onderzoek zegt te hebben gedaan. Psycho-medisch onderzoek duidt op een proces van dementie dat bij Stolk zou zijn toegeslagen. De universiteit weet dan al genoeg en Stolk wordt vroegtijdig (op 46-jarige leeftijd) met pensioen gestuurd. Zijn fraude gaat in de doofpot, sommige van de twijfelachtige geneesmiddelen blijven gewoon in de handel.wilg

Hij mag zijn titel blijven dragen en legt zich meer en meer toe op journalistieke en populistisch-wetenschappelijke werken. Hij komt ook met verhalen over schatten die hij vanuit Zuid-Amerika zou hebben meegenomen naar Noordwijk, waar alles thuis in de kluis opgeborgen zou liggen (er is nooit iets teruggevonden, zelfs geen kluis). Hij schrijft een kinderboek “Wilgenstad – een fantastisch relaas” en presenteert dat vanuit zijn huis in Noordwijk met een interview in het Leidsch Dagblad van 23 september 1992: “de waarheid op zijn kop zetten waar het gaat over topografie of om het neerzetten van bepaalde figuren.”

Een jaar later vist journalist Frank van Kolfschooten de hele – toch wat droevige – geschiedenis uit de doofpot in zijn boek “Valse Vooruitgang – Bedrog in de Nederlandse Wetenschap.”  Vier jaar later sterft Anthonie Stolk thuis in Noordwijk.

Voor een uitgebreider portret:  klik hier.