foto

Het is een detail van een gravure die gemaakt werd door J.C. Greive jr. naar schetsen van Jan Lutger. Greive (1837-1891) was in die tijd een bekend tekenaar, schilder en litho-graaf en bracht zo ongeveer heel Nederland in kaart ten behoeve van jaarboeken, topogra-fische overzichtswerken en tijdschriften. Van hem is niet zo heel veel bekend, maar van ‘Lutger’ weten we inmiddels veel meer, hoewel bronnen het niet eens zijn over zijn precieze naam: Jan wordt achtereenvolgens ‘ Lutger’, ‘ Lutgers’ en ‘Lutgens’  genoemd. Aan het aantal vermeldingen via google leid ik af dat laatstgenoemde 2 namen het meest voorkomen en voor het gemak houd ik het maar op ‘ Lutgens’.

Deze Jan Lutgens (1836-1919) was de zoon van de schilder Petrus Josephus Lutgens (1808-1874) en tekende zich al op jonge leeftijd een weg door het leven. Maar uiteindelijk werd Jan onderwijzer en in die hoedanigheid arriveerde hij in 1865 in Noordwijk waar hij als docent “wis- en natuurkunde, Hoog Duitsch en teekenen.” Onderricht gaf aan de crème de la crème van de Nederlandse natie (het Instituut Schreuders barstte van de adellijke leerlingen en andere jongelieden van hogere komaf, maar het leidde dan ook op voor “de universiteit, resp. de hoogste klassen van een gymnasium; de vierde klasse eener hoogere burgerschool, de militaire academie of het Koninklijk Instituut der Marine te Willemsoord; den aanzienlijken handelsstand of eene administratieve betrekking”.

Lutgens bekleedde een vooraanstaande positie op het Instituut Schreuders en hij ving er een mooi salaris. Dat kan te maken hebben gehad met het feit dat hij op 11 juli 1867 trouwde met de zuster van eigenaar Schreuders, Maria Gerardina (1843-1914). In 1875 is hij  hoofdonderwijzer en in het rapport van de directeur aan de gemeenteraad van 1885 blijkt hij 2.000 gulden per jaar te verdienen (twee en een half keer zo veel als het traktement van zijn collega’s). Vanaf 1888 raakt Noordwijk echter uit zicht bij Lutgens als hij vertrekt naar Haarlem, waar hij in 1919 overlijdt. In 1883 had Schreuders zijn instituut al overgedaan aan G.J. Dozy; het zou uiteindelijke in 1908 ophouden te bestaan.

In zijn Noordwijkse tijd tekende Lutgens zich in zijn vrije tijd het schompes. Er zijn tekeningen van hem van de Voorstraat en omgeving, van het landgoed Calorama, van Huize Offem (De Graaf van Limburg Stirum die dit landgoed bezat had als geldschieter ook een bijzondere band met het Instituut Schreuders) en van het pas gebouwde Huis ter Duin. Veel van zijn tekeningen schijnen in het bezit te zijn van de gemeente Noordwijk. Een print van deze gravure zal daar waarschijnlijk wel tussen zitten, want hij was in een ruimere oplage gemaakt. Het afgebeelde detail is het Instituur Schreuders aan de Voorstraat 52 a te Noordwijk-Binnen.