foto"Uit het schuttersputje komen" is een zegswijs die je niet meer zo vaak hoort, maar die betekent: "niet meer in je eentje (ad hoc, anoniem) handelen, maar meer in samenhang/samen-werking met anderen of met iets anders." In meer overdrachtelijke zin: "de horizon verbreden", dat kan ook. Het is daarom een beetje raar dat je in het leger – dat staat of valt door massa – al gauw geleerd wordt om een schuttersputje te graven. Ik leerde indertijd dat je in een schuttersputje zelfs een atoomaanval kon overleven (mits je het ding diep genoeg groef en mits je er je tentzeiltje overheen legde), maar daar protesteerde ik heftig tegen bij de dienstdoende commandant, want het was volgens mij je reinste lariekoek.

Enfin, deze Duitser (foto: Rijksmuseum) had zich ingegraven in de duinen bij Noordwijk. Hij kijkt een beetje verkrampt, en dat is terecht want het was steenkoud (er ligt sneeuw). Blijkbaar moest hij daar ter plekke een eventuele invasie van de Engelsen afwachten (geen atoomaanval, want die was er toen nog niet). Maar van de Engelsen had hij uiteindelijk hier ook niets te vrezen. Eerder moest hij zich gedeisd houden voor eventuele stropers die hem – daar in dat holletje – mogelijk voor een mals duinkonijn zouden houden.