tram2

De oude stoomtram ging niet verder dan hij werkelijk kon. De grens lag bij de zee, op de Zuidboulevard van Noordwijk en gasten die per trein in Leiden arriveerden konden van daaruit verder met de tram, via Oegstgeest en de Jan Zwanenbrug bij Rijnsburg naar Noordwijk-Binnen  en van daaruit echt omhoog. De Nieuwe Zeeweg, de latere Huis ter Duinstraat (die toen nog niet zo heette, omdat Huis ter Duin zelf nog maar nauwelijks bestond) en een laatste krachtsinspanning, hijgend, puffend en fluitend tot aan het eindpunt op de Zuid. Het was een lange aanloop, maar dan had je gelijk ook wat. Een magnifiek uitzicht over de Noordzee, de mooiste villa’s, waarvan je er één misschien gehuurd had voor een zomerverblijf van 4 of 5 weken, of nog langer. Ergens rond 1910 kon iemand nog op een kaart schrijven: “Beste Broer, je zult het zeker wel prettig vinden te weten dat de stoomtram nog steeds naar boven komt.”

Maar een paar jaar later is het al bijna voorbij. De rails liggen er nog wel. Er komt misschien nog wel een tram aan (de auto’s staan de gasten al op te wachten).  Het beeld is veranderd en verandert nog steeds. Geen slagersknechten meer met een boodschappenfiets, geen rangeerders. Alleen nog maar touristen die in hun mooiste goed een wandeling maken, flanerend, lange witte zomerjurken, witte parasols. Het duurt niet lang meer – tot 1912 –  of de stoomtram wordt vervangen door de elektrische, die niet meer het laatste kluchie opgaat, maar stopt op het Pickeplein.

Of hij het nu prettig vindt of niet, Beste Broer zal voortaan het laatste stukje moeten lopen.

Er is nog zo’n foto met door elkaar geschreven teksten

tram1