In mijn eerdere BLOG over Daniël Noteboom heb ik al iets geschreven over het bijzondere monument op het graf van deze grote schaker op de Algemene Begraafplaats in Noordwijk aan Zee. Naar aanleiding van dat BLOG reageerde een neef van Noteboom met de mededeling dat hij – vorig jaar nog – voor het eerst geconfronteerd werd met het gerucht dat Noteboom in Londen niet was overleden aan bronchitis, zoals officieel wordt vermeld, maar dat hij vermoord zou zijn. Bijzonderheden daarover gaf deze neef niet, ofschoon het natuurlijk intrigerend is om te weten a) of dat zo is en b) wat daarvoor dan de redenen zouden zijn geweest. In Noordwijk zal niemand ervan wakker liggen – het is al lang geleden, Noteboom stierf in 1932 en afgezien van de naar Noteboom vernoemde schaakvereniging en een naar hem vernoemde, maar volgens mij kleurloze straat zijn er maar weinigen in Noordwijk die überhaupt weten wie hij was.
De overbrenging van het stoffelijk overschot van Noteboom was blijkbaar nogal begrotelijk, want o.l.v. Max Euwe (die volgens de statstieken officieel 2x remise maakte tegen Noteboom, 1x won en nooit verloor) werd een Noteboomfonds opgericht, waaruit de transportkosten konden worden betaald. En het fonds liep blijkbaar zo goed dat er ook nog een gedenkboek van afkon (van de hand van de voorzitter van het fonds himself!) en een grafmonument dat in juli 1933 werd geplaatst.
De Nederlandse schaakbond bestond 60 jaar op dat moment en in het jubileumnummer herdacht de voorzitter van de bond (niet Euwe dit keer) Daniel Noteboom in een plechtstatig soort Nederlands met een overdosis aan komma’s. En in zijn stuk liet hij ook de vader van Daniel Noteboom aan het woord die via die weg iedereen wilde bedanken voor zijn inspanningen. De integrale tekst:
In dit nummer had het Bondsbestuur den droeven plicht, een hooggewaardeerden doode te herdenken. Het zal ongetwijfelde vele bondsleden weldadig aandoen, in hetzelfde tijdschriftnummer te mogen lezen, dat een piëteitvolle handeling heeft plaatsgegrepen met betrekking tot een onzer jonge dooden, die sedert ruim anderhalf jaar rust op het vredige kerkhof te Noordwijk, De heer Dr. Euwe, die het bescheiden Noteboomfonds beheerde, heeft het saldo, dat dit fonds aanwees, nadat de kosten van de overbrenging van het stoffelijk overschot vanuit Engeland naar Nederland (het eigenlijke doel van het fonds) waren voldaan, een schoone bestemming te geven. Het Noteboomfonds ontving zooveel bijdragen, dat, behalve de overbrenging, er nog de uitgave van een Noteboomboek van kon worden bekostigd, terwijl van hetgeen onlangs resteerde een eenvoudig, doch niettemin schoon gedenkteeken werd opgericht op Notebooms graf. En zelfs daarmede is het fonds niet ten volle uitgeput. Wellicht is er nog meer van te doen. Het was in Mei, dat den ouden vader van Noteboom mededeeling werd gedaan van een en ander. Wij hebben een geschikte gelegenheid afgewacht voor publicatie, daarbij denkende aan het jubileumnummer naar aanleiding van het zestigjarig bestaan van den Nederlandschen Schaakbond; het jubileumnummer, dat tevens een herdenkingsnummer dient te wezen. Uit het Noteboomboek kan men weten, hoe de oude heer Noteboom medeleefde in de successen van zijn begaafden zoon; hoe nauwlettend hij acht sloeg op alles, wat de schaakontwikkeling van den jongeman betrof. Wij ontvingen een schriftelijk bewijs van erkentelijkheid van zijn hand, naar aanleiding van het plaatsen van dat monument en verleenen er gaarne ruimte aanOp dezen grijzen, doch zachten Meidag, nu de natuur zich in al haar pracht ontplooid heeft, ben ik met mijn vrouw en kinderen naar het stille, temidden der blonde duinen liggende kerkhof gegaan, om het monument te aanschouwen, dat daar is opgericht op de laatste rustplaats van onzen lieven zoon en broeder Daniel. In gedachten hebben wij dit bewijs van waardeering van vrienden en vereerders dankbaar aanvaard. Onze oprechte en hartelijke dank gaat dan ook uit naar degenen, die hebben medegewerkt tot de totstandkoming van dit grafteeken. Wij hopen dat zij het te gelegener tijd persoonlijk zullen komen bezichtigen en onzen dank met zich dragen, wanneer zij huiswaarts keeren
Ik moet binnenkort nog maar eens langs op de begraafplaats om te zien of het monument er nog steeds staat. Curieus is dat het op de steen afgebeelde schaakbord als een ruit is afgebeeld zonder stukken. Heel onschaaks, zou ik zeggen. Men had op zijn minst toch de variant in het openingsspel kunnen afbeelden die door Noteboom was ‘uitgevonden’ en die nog steeds als de Noteboomvariant bekend staat.
BLOGnoordwijk (Heimatsammlung) 