rob3

Ik ben in Museum De Fundatie in Zwolle, een prachtig gebouw met een inmiddels iconisch ei op het dak. In dat ei een overzicht van de duizenden borduurwerken die kunstenaar Rob Scholte door de jaren heen heeft verzameld. Heel veel dezelfde werken, want ze werden als vast patroon verkocht en duizenden oudere dames (en soms ook heren)  verbeidden hun tijd met het netjes invullen van de patronen met borduursels in de juiste kleuren en met de juiste steek.

Het overzicht is al verrassend en indrukwekkend genoeg, maar Scholte heeft de borduurwerken ook nog eens achterstevoren ingelijst, dwz met de achterkant naar voren. Daar komen de verschillend in techniek en in perfectie en in kwaliteit het beste tot uitdrukking (de voorkanten zijn allemaal precies hetzelfde).

Geweldig, kortom. En een bezoek aan de tentoonstelling waard (zoals De Fundatie alleen al een bezoek waard is en, ja, Zwolle zeker ook (mooie gebouwen langs de Singelkanten, een sfeervol oud centrum en één van de fraaiste boekhandels van Nederland (Waanders in een oude kerk)).

rob1

Maar terug naar Scholte’s tentoonstelling: ik haal er twee ‘Noordwijkse’ taferelen uit: een schelpenvisser en een tulpenveld. Lees verder wat De Fundatie over de tentoonstelling publiceert op de website:

In 2005 begon Scholte, terug in Nederland na een jarenlang verblijf in het buitenland, met het verzamelen van borduursels. Stelselmatig kocht hij bij kringloopwinkels en op kofferbakmarkten alle toen nog ruim aanwezige borduurwerken op. Hij weigert om – in zijn woorden – “de ongeïnteresseerde domheid te geloven, waarmee Nederland ten faveure van Ikea-prints afstand neemt van de traditionele, met de hand gemaakte, borduurwerken, die door de moeders, de groot-, de overgroot – en betovergrootmoeders (soms ook mannen) van ons land anoniem, met zoveel liefde en geduld in de hen overblijvende krappe uurtjes, steek voor steek, zijn vervaardigd. […] Het resultaat van lange weken, maanden en jaren noeste arbeid wordt door erfgenamen voor slechts een euro van de hand gedaan.” Scholte ziet het als zijn missie de Embroidery-werken de waardering te geven die zij volgens hem verdienen. Hij besluit ze daarom omgedraaid in te lijsten, te signeren en ze verder onveranderd aan het publiek te tonen.

Scholte’s toegevoegde handtekening zorgt volgens de huidige wetten van de kunstwereld al onmiddellijk voor een flinke opwaardering van de Embroidery, ook in financieel opzicht. Op de achterzijde van de borduursels, die bij Scholte dus de voorzijde is geworden, verspringen de wollen draden schijnbaar willekeurig. Een bepaalde esthetica zit er niet achter, slechts spaarzaamheid, of de onwil om de draden af te hechten, bepaalt de uiteindelijke vorm. Soms zie je dikke knopen en lange slierten, dan weer is de achterkant keurig afgewerkt, alsof het eigenlijk een voorkant betreft. Aan de achterkant zie je in feite de worsteling met het voorbeeld, dat er aan de voorkant zo mooi mogelijk uit wil zien.