kapel1

Op de site van de Protestantse Gemeente Noordwijk staat kort de geschiedenis verteld van de kapel aan de Hoofdstraat in Noordwijk aan Zee:

 Tot het begin van de veertiende eeuw moet Noordwijk aan Zee zo klein en onbelangrijk zijn geweest dat er geen kerk in het dorp stond. Voor het bijwonen van de mis moest men naar Noordwijk Binnen. Daar was naar alle waarschijnlijkheid al voor de tijd van Jeroen sprake van de Sint Maartenskerk. In het begin van de veertiende eeuw, zo rond 1320, werd een kapel gebouwd aan het einde van de Hoofdstraat, recht tegenover de huidige kapel. Deze kapel werd in de tachtigjarige oorlog door de Spanjaarden verwoest. Een gravure van Abraham Rademaker laat zien hoe deze kapel er uit zag. Het duurde tot 1647 voor het zeedorp een nieuwe kerk kreeg, de huidige Kapel. Waarschijnlijk was men voor kerkbezoek in die tussentijd weer op Binnen aangewezen. Ook is het mogelijk dat er toch nog diensten in de restanten van de oude kapel zijn gehouden. We weten namenlijk dat ene dominee Van Rossum in 1646 in de kapelruïne werd bevestigd als predikant van Zee. De gemeente telde toen 95 lidmaten. In de loop der tijden hebben tal van verbouwingen aan de Kapel plaatsgevonden, waaronder het in 1900 aanbrengen van een zijvleugel. Deze uitbreiding was echter maar een kort leven beschoren. Een kleine dertig jaar later, in 1928, moest de aanbouw plaats maken voor de huidige Kerk aan Zee. Tot de restauratie van de Kapel in 1967-1968 vormde de kerk en Kapel een geheel. Bij die restauratie werd de Kapel, door het aanbrengen van een tussenmuur, weer in de oude staat terug gebracht. Niet eerder dan in 1865 is er sprake van een orgel in de Kapel. In dat jaar werd een, door de firma Knipscheer uit Amsterdam gebouwd, orgel geplaatst. Waarschijnlijk werd er voor die tijd alleen ‘a capella’ gezongen. Zo bepaalt de Kapel al meer dan 350 jaar het beeld van de kom van Noordwijk aan Zee.

“Tal van verbouwingen”, dat mag je gerust zeggen. Op de bovenste foto is het vijf over half twaalf en amper drie-en-een-half uur later ziet de wereld er opeens gekleurd en weer volledig anders uit. Deze laatste restauratie dateert van eind jaren zestig, toen de kapel  “door het aanbrengen van een tussenmuur, weer in de oude staat terug werd gebracht.” Dat laatste  zal ongetwijfeld juist zijn geweest, van ‘die oude staat’, maar er gaat wel een keuze achter schuil. Want de kapel heeft in de loop van de geschiedenis in  meerdere staten verkeerd en het is de vraag wélke staat je dan kiest. Je kunt er ook een subjectieve keuze van maken: in welke fase was deze kapel op zijn mooist?

Als de onderste foto de originele staat aanduidt, zou ik die zo willen inruilen voor dertig andere staten, maar het liefst voor de toestand waarin de kapel verkeerde op de bovenste foto. Met een machtig mooi portaal, een trans in de dakgoot, veel meer raampartijen en een hoop toegankelijkheid op de begane grond. Vooral dat portaal vind ik prachtig: het geeft net dat beetje robuustheid aan het gebouw mee, dat het nodig had. Vergelijk het met den huidige toestand en er blijft eigenlijk maar een mager, kwetsbaar kerkje over met een paar raampartijen, die uit kunststof lijken te zijn opgetrokken en een kale dakgoot.

Niks “oorspronkelijke staat”: ze hadden met hun fikken van die ramen en die trans en dat portaal en die benedendeuren simpelweg af moeten blijven.

(foto met dank aan Ron)