Er is een mooie site over de geschiedenis van de gemeente Leidschendam/Voorburg, waarop ik een verhaal – en vooral een ets – tegenkom van ene Aurindulius of Etzelinus, Koning van West-Friesland. De ets toont op de achtergrond twee steden/dorpen: Vorburgum en Nortùica, waarbij eerstgenoemde Voorburg zou zijn en laatstgenoemde Noordwijk. Het rare is dat de geschiedenis van Noordwijk altijd zo ongeveer begint met de moord op de Heilige Jeroen rond 860. Van alles wat er voordien was of gebeurde is niet veel, zo niet helemaal niks bekend. Hier wordt een koning ten tonele gevoerd die blijkbaar al rond 500 of 600 na Christus iets met Noordwijk had. Jeroen was nog niet eens geboren.

Zijn we hier een historisch hiaat, een blinde vlek en een zwart gat op het spoor? Ik volg de beschrijvingen op de historische site van Leidschendam/Voorburg:

Diverse oude kroniekschrijvers maakten er melding van, zoals de 14e-eeuwse Johannes de Beka, de 15e-eeuwse Guilhelmus Heda en de 16e-eeuwse Cornelius Aurelius. De Divisiekroniek van laatstgenoemde beleefde zijn eerste druk in 1517, werd daarna herdrukt en vervolgens vaak overgeschreven door latere schrijvers. In zijn Divisiekroniek schreef Aurelius dat er eens een Friese koning was, Aurindulius of Etzelinus genaamd die ‘dat landt van Hollant lief hadde ende vercoren boven andere landen om daer te wonen’. Zijn oog viel op Voorburg. Daar deed hij, aldus de kroniek, ‘bouwen een alten hogen ende groten kasteel bi Voerburch, dat sijns gelijcs in dien tiden niet en was van hoecheyt, groticheit ende starcheit’. Kortom, die burcht overtrof in hoogte, grootte en sterkte al het andere.

De bijnaam van deze koning was Ezelsoor, omdat, naar men zei, deze koning ‘lange oren had gelijk een ezel’. Bedoelde koning was getrouwd met een reuzin, bij wie hij vele kinderen verwekte. Een van zijn zonen heette Falck. Die bouwde ook een sterk kasteel, bij Leiden: Valkenburg. Veel is er geschreven over de vraag waar die naam Ezelsoor vandaan kwam. Aurelius zelf schrijft dat deze naam ‘versierde logentael’ is. In werkelijkheid heeft de koning naar zijn stellige overtuiging geen lange oren gehad. De bijnaam ontstond omdat in de oorspronkelijke naam Aurindulius het Latijnse woord ‘Auris’ voorkomt, hetgeen ‘oor’ betekent. Andere schrijvers veronderstellen dat ‘in de volksmond’ de naam Ezelsoor werd bedacht door de vele munten die werden gevonden bij de ruïnes van ‘het kasteel’. Op die munten stond vaak een Romeinse keizer afgebeeld met een lauwerkrans. Onwetende vinders met enige fantasie zagen daarin al snel een koning met ezelsoren. Soms kregen ook geestelijken de schuld, bijvoorbeeld van Simon van Leeuwen. Die schreef in zijn Batavia Illustrata uit 1685 dat ‘ongeleerde papen (priesters)’ uit de half leesbare namen van de Romeinse penningen, zoals Aelius Hadrianus, ‘de naam Eseloor gesmeed hebben’.

Overigens is het de laatste jaren steeds duidelijker geworden dat Aurindulius alias Ezelsoor veel meer was dan een fantasiekoning in een oude sage. Archeologen hebben munten gevonden uit omstreeks 600, waarop zijn naam in verkorte vorm wordt vermeld, met de toevoeging Frisia. Hij heeft dus ook in werkelijkheid bestaan. Dat deze Hollands-Friese koning op de Romeinse ruïnes aan de Vliet een grote burcht liet bouwen, is niet onwaarschijnlijk. Volgens eerder genoemde kroniekschrijvers werd dit Voorburgse kasteel omstreeks 860 door plunderende Noormannen verwoest.

 Is er iets bij iemand bekend over de strapatsen van deze Ezelsoor in Noordwijk?