Rond 1780 waren twee partijen in Nederland tegenover elkaar komen te staan. Aanleiding was dat Engeland de Nederlanden maar weer eens de oorlog hadden verklaard, maar oorzaak was het nietsnutterige regiem van de stadhouder Willem V, die meer aan zijn eigen gewin dacht dan aan het wel en wee en andere beslommeringen van zijn volk. Eigenlijk een volslagen idioot (die overigens ooit een duik genomen had met paarden en koets en al in de Maandagsche Wetering bij Noordwijk. Klik hier).

De gegoede burgerij kwam tegen hem in opstand en die opstand begon werkelijk revolutionaire vormen aan te nemen, totdat de Orangisten met behulp van Pruisische troepen (wel ja!) het revolutionaire elan de kop indrukten. Dat elan bleef nog wel een beetje ondergronds, maar eerst toen de Fransen binnenvielen en hier de Bataafse Republiek vestigden, moest Willem V zijn biezen pakken en waren vrijheid, gelijkheid en broederschap eindelijk ook in de Nederlanden binnen handbereik. Lees die geschiedenis hier.

Wigbold Johan Theodoor baron van der Does, heer der beide Noordwijken zat stevig in het kamp der Orangisten genesteld, een plek en een engagement die hem niet in dank werden afgenomen door met name Leidse patriotten (in de beide Noordwijken heeft nooit veel revolutionair elan gesluimerd, helaas!). Toen Wigbold de geest gaf in 1787 waren ze er dan ook als de kippen bij om figuurlijk op zijn graf in de Grote Kerk van Noordwijk Binnen te dansen. Ze produceerden een schotschrift dat er niet om loog: een uitnodiging voor zijn begrafenis. De toon is uitermate fel. Van der Does wordt onder meer uitgemaakt voor “uitbroeidzel der Vagebonden, (…), verrader van zyn Vaderland, Schuim der Prinsgezinden (…) en vriend der Moffen.” (lees: het Pruisische leger dat te hulp was geroepen).

Sommige beledigingen zijn wat moeilijker te duiden, zoals “vriend van Jochem de Bruggemaker”. Dat was de bijnaam van de Amsterdamse burgemeester Joachim Rendorp, een andere vijand van de patriotten. De uitnodiging sluit af met duidelijke taal: “Om het LYK te brengen op het Groene Zoodje, om daar gevierendeelt te worden, en vervolgens verbrand. Er zal een paal opgericht worden, waar op te lezen zal zyn: Dat zyn gedagtenis, in ieders neus mag stinken.” Lees zelf maar verder, de taal is weinig omfloerst.

Het biografietje van Wigbold is overigens afkomstig uit het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek dat mede geredigeerd werd door een ‘andere’ Noordwijker, de hoogleraar P.J.Blok.