
Het dernycriterium van Noordwijk aan Zee werd voor het eerst gereden op 13 juli 1982. Toen was de Tour de France nog aan de gang. Later zou het criterium daags na de Tour gereden worden, aansluitend op de Acht van Chaam. Maar in 1982 zaten de belangrijkste wegrenners nog in Frankrijk, dus Noordwijk moest het vooral doen met zesdaagse renners. Maar dat waren dan ook niet de kleinsten: René Kos, Martin Venix, René Pijnen, Danny Clark, Patrick Sercu en sprinter Theo Smit kwamen op de boulevard aan de start. Zij reden achter grote gangmakers (met een ‘brede abri’) als Noppie Koch, Bruno Walraven, Joop Zijlaard en Joop Stakenburg (die in het telefoonboek van Amsterdam ‘motorgangmaker’ achter zijn naam had staan). Er werd wel eens geroepen dat niet de renners, maar de gangmakers bepaalden wie er zou winnen, maar in Noordwijk wilde niemand daar van weten.
Het eerste criterium bestond eigenlijk uit een aantal kleinere wedstrijden (het was eigenlijk een zgn. ‘omnium’): een tijdrit, een afvalwedstrijd, een puntenklassement en een wedstrijd over 40 kilometer in lijn. René Kos was degene die gedecideerd afrekende met zijn grootste belagers, Danny Clark en Patrick Sercu. Kos, op dat moment al wereldkampioen op de baan achter de grote motoren, zou nadien nog een paar keer Nederlands baankampioen worden, maar verder geen hele grote uitslagen meer rijden. Danny Clark zou nog een paar keer wereldkampioen op de baan worden, waaronder achter de derny’s (hij had in Noordwijk de smaak te pakken gekregen).
Patrick Sercu behoeft verder geen krans. Hij was in 1982 bijna aan het einde van zijn loopbaan. Daarin was-tie 3x wereldkampioen sprint geworden, 11x Europees kampioen omnium, 6x Europees kampioen ploegkoers, 1x Europees kampioen achter derny, 7x Belgisch kampioen sprint, 15x Belgisch kampioen omnium, 14x Belgisch kampioen ploegenkoers, 1x Belgisch kampioen achter derny en 1x Olympisch kampioen. Hij zegevierde ook in 88 zesdaagsen en is daarmee recordhouder (Danny Clark is tweede in dit klassement met 74 overwinningen, Peter Post vierde met 65 overwinningen). Sercu is een legende.
Een jaar na dit gedenkwaardige eerste criterium – in 1983 – was de herprogrammering al een feit (zie advertentie in Leids Dagblad) en werd ‘Noordwijk’ een prooi van de vette vedetten van de Tour de France: Joop Zoetemelk won, Jan Raas werd tweede, Peter Winnen derde. De wedstrijd bleef op de agenda tot 1998. Na 1983 wonnen achtereenvolgens: Henk Lubberding, 2x Joop Zoetemelk, Adrie van der Poel, Erik Breukink, weer Henk Lubberding, Jelle Nijdam, Gerrit Solleveld, Steven Rooks, Erik Dekker, wéér Adrie van der Poel, Bart Voskamp, Max van Heeswijk én in 1998 Maarten den Bakker. Gerrie Knetemann deed vaak mee, maar won nooit.
‘Noordwijk’ had in korte tijd een mooie traditie opgebouwd met een hele reeks van prachtige winnaars. En René Kos was de eerste.
Af en Toe 176: René Kos
