foto  Clara Meijer-Wichmann was in 1885 geboren in Hamburg uit Duitse ouders, maar na dier emigratie naar Nederland was ze vooral Nederlands. Ze betoonde zich in studie en maatschappelijke rollen een toegewijd feministe, maar meer dan dat voelde ze zichzelf anarcho-socialiste en juriste. In die laatste rol was zij een vurig pleitbezorgster van herziening van het strafrecht.  Als pacifiste pur sang was zij actief lid van de anti-militaristische beweging in Nederland. En ze was ook nog de zus van Erich Wichmann, kunstenaar en fascist in één.

Bijgaande foto van Clara Wichmann (links)  zou volgens het bijschrift genomen zijn ergens aan het eind van de jaren 10 in Noordwijk van de vorige eeuw. Het is mij niet gewaar geworden wie de dame rechts op de foto is.

Wáár de foto in Noordwijk genomen is, is ook niet helder. Zo te zien zijn de dames hier – thee drinkend – vereeuwigd op een hoog duin, want de horizon ligt diep achter hen. Ik veronderstel dat ze op een terras staan van een landhuis aan de Koepelweg, maar ik geef mijn opvatting graag voor een ander.

Clara Wichmann had verder niet zo veel met Noordwijk, vrees ik, want al googelend breng je die twee niet echt samen. Andersom hadden twee ‘Noordwijkers’ weer wél wat met Wichmann. Hendrik Marsman bijvoorbeeld die kort in Noordwijk woonde, schreef eind 1921 aan zijn vriend Arthur Lehning: "Mijn tijdelijke sympathie voor het complex Clara Wichmann is voorbij. (….) Het schijnt waar te zijn, wat S […] vroeger zei: als je jurist wordt gaat dat wel over. Welnu: het is over. Maar: laat mij doorgaan nog wat over mijzelf te praten: ik kom hier in Noordwijk tot zoo hechte, krachtige heropbloei – de vrucht van dezen zomer – dat ik mij in de eenzaamheid zoo volmaakt ‘gelukkig’ gevoel als nooit tevoren." Na de plotselinge dood van Clara Wichmann in februari 1922 schreef hij echter – eveneens vanuit Noordwijk: "Het sterven van Clara kwam zeer onverwacht en trof mij zeer: je weet hoe ik enkel bij haar onder de jouwen iets wezenlijks adellijks vond. Het is verschriklijk (sic!).

En die andere ‘Noordwijkse’, de onvermijdelijke Henriette Roland Holst-Van der Schalk betreed in 1921 in De Vrije Communist het pacifisme van Clara Wichmann op felle wijze zij het dat ‘tante Jet’ nog een leven voor zich had om tot inkeer te komen (wat ze ook deed: ze was uiteindelijk zeer onder de indruk van de effectiviteit van Gandhi’s anti-violente strijdmethodes). Clara Wichmann maakte dat niet meer mee. Ze stierf in 1922 bij de geboorte van haar enig kind.

Ze is nog lange tijd vereerd geweest als naamgeefster van het Clara Wichmann Instituut, sinds kort opgegaan in het Clara Wichmann Proefprocessenfonds, dat rechtshulp biedt aan vrouwen die knokken voor hun maatschappelijke en juridische positie.