Kort na de tweede Wereldoorlog kwam de voormalige burgemeester van Haren, mr. H. Nauta, het schilderij "Duinlandschap bij Noordwijk" van Max Liebermann tegen in een uitdragerij om de hoek. Hij kocht het doek en bracht het vervolgens naar de Groninger politie, die het doek voorlopig posteerde op de afdeling gevonden Voorwerpen. Het werd in 1950 overgedragen aan het Groninger Museum en er zou verder niemand meer naar getaand hebben als het museum het werk niet in 1998 – toen de aandacht voor de restitutie van gestolen kunstwerken uit WO II toenam – als probleemgeval had aangegeven.
"Duinlandschap bij Noordwijk" dateerde uit 1906 en was al vóór de oorlog in bezit gekomen van Elsbeth Zöllner, die – van joodse afkomst als zij was – in 1938 naar Nederland vluchtte en in 1940 nog verder naar de Verenigde Staten. Op die vlucht moest zij delen van haar kunstbezit achterlaten en toevertrouwen aan de expeditiefirma Neumann & Vettin in Amsterdam. Daar ging het mis. Gerard Paul Hans Neumann maakte misbruik van verleend vertrouwen en rommelde zich een eigen weg door deze bezittingen.
Toen de oorlog voorbij was en Elsbeth Zöllner vanuit de Verenigde Staten weer orde op zaken probeerde te stellen in haar kunstbezit was er veel beschadigd en veel verdwenen. Ze deed aan alle kanten aangifte, de politie werkte zich suf aan opsporingsbevelen. De Centrale Vermogensopsporings-dienst én het Bureau Opsporing Oorlogsmisdrijven vonden veel terug en ontdekten veel achtergronden, maar Neumann bleef op miraculeuze wijze ongestraft.
"Duinlandschap bij Noordwijk" was wel als vermist opgegeven, alle politiële en strafrechtelijke dossiers maakten daar melding van. Pas in 1998 werden deze dossiers verbonden met de aangifte van de het Groninger Museum bij de Commissie Museale Verwervingen 1940-1948. Toen ook kon de link worden gelegd tussen dit bijzondere werk van Liebermann en het kunstbezit van Elsbeth Zöllner. Dat was 60 jaar nadat Elsbeth het schilderij voor het laatst moet hebben gezien Inmiddels is ze gestorven. Haar kleindochter, Deborah Zöllner die nu in Chili woont, kreeg het werk recent vanuit Nederland overgedragen, terug in familiebezit. "Duinlandschap bij Noordwijk" hangt een dikke 100 jaar na creatie, aan een particuliere Chileense woonkamerwand.
In het tijdschrift Jong-Holland reconstrueerde Eelke Muller de hele geschiedenis in een even mooi als verbazingwekkend verhaal.
BLOGnoordwijk (Heimatsammlung) 