foto Het Rijksprentenkabinet, onderdeel van het Rijksmuseum in Amsterdam is in het bezit van een prachtige foto van de Duitse fotograaf Heinrich Kühn (1866-1944). De foto is uit 1897 en is getiteld "Duinen bij Noordwijk". Kühn zou zich later nog manifesteren als een commercieel fotograaf die veel voor magazines werkte en ook nog als (mede-)  oprichter van de Duits-Oostenrijkse School voor Fotografie.

Maar in 1897 is hij nog volop aan het experimenteren: deze foto van 3 Noordwijkse vrouwen die de duinen inlopen lijkt eerder op een schilderij dan op een foto. Dat was een welbewuste keuze. Kühn gebruikte hier een zogenaamde ‘gomdruk’, een techniek die het hem mogelijk maakte het beeld op verschillende manieren te beïnvloeden en te manipuleren. Photoshoppen in de 19e eeuw. Hij creëerde er wel een nieuwe kunstvorm mee, waarin hij – tegen de toen heersende opvattingen over de fotografie in – de vorm belangrijker maakte dan het detail.

Maar in 1897 is de ‘vervorming’ nog niet zo groot: de drie vrouwen zijn onmiskenbaar Noordwijks. De duinen ook.