Sommige voorstellingen van de werkelijkheid worden zo geabstraheerd dat er bijna een andere werkelijkheid voor in de plaats komt. Beeldende kunstenaars hebben daar vaak een handje van en dat is ook hun kracht. Piet Mondriaan bijvoorbeeld die de kerktoren van Domburg langzaam in alleen nog maar horizontale en verticale streepjes liet verdwijnen en die tenslotte vrijwel de hele werkelijkheid alleen nog maar ving in een paar basiskleuren en een enkele zwarte streep. Andere kunstenaars zijn niet zozeer op zoek naar een andere werkelijkheid, maar proberen de werkelijkheid weer te geven op de manier zoals zij die werkelijkheid zíen, of in ieder geval vóelen.
Dat laatste moet het geval zijn geweest bij dit schilderij van J.M. Bach (1866-1943), "Boerderijen in Noordwijk". Deze Bach is een mij volstrekt onbekende schilder. Het enige dat ik voorlopig over hem (of haar) gevonden heb is betrokkenheid bij de Haagse School, maar dat kan ook de noordelijke tak daarvan geweest zijn die zich voornamelijk ophield in Drenthe. Er is een Bach bekend uit Groningen, die ongeveer tegelijkertijd leefde en verbonden was aan én de Haagse School én De Ploeg, het Groningse kunstenaarscollectief waarvan hij zo ongeveer de aartsvader was. Maar deze Bach heet overal "F.H. (Franciscus Hermanus) Bach", soms zelfs "R.H. (Ranciscus Hermanus) Bach", maar in ieder geval niet "J.M. Bach". FH en/of RH waren geboren in 1865 en stierven in 1956.
Krijg het allemaal maar op één rij: het lijkt wel een sudoku: moeten we ervan uitgaan dat JM een jonger broertje of zusje was van FH en/of RH? En deed hij maar een beetje mee zonder ooit de genade te verwerven van vermelding in de wikipedia? En als het met deze familie allemaal zo noordelijk zit, gaat het in dit schilderij dan wel om een voorstelling van Noordwijk-Zuid Holland? Gaat het niet eerder om een voorstelling van Noordwijk in Groningen, want dat Noordwijk bestaat óók.
Hier wreekt zich in alle opzichten de abstractie van de schilderkunst: het is geen foto aan de hand waarvan we gemakkelijk zouden herkennen of het hier om het ene of het andere Noordwijk gaat. Het schilderij biedt meer stemming en emotie dan topografische precisie. Dat is vanuit artistiek oogpunt prima, maar vanuit historisch oogpunt wel een beetje jammer.
Help.
BLOGnoordwijk (Heimatsammlung) 