Jacobus Johannes ("Co") Brandes leefde van 1884 tot 1955. Hij was vormgever, beeldenaar en wat niet al, maar boven alles architect. Zijn werk omvat zo’n 500 ontwerpen die vrijwel allemaal werden gerealiseerd, grotendeels in Den Haag en Wassenaar. Hij bouwde villa’s, landhuizen, rijtjeswoningen, herenhuizen en flatgebouwen (ik mag zelf in één van zijn mooiste gebouwen wonen). Maar hij ontwierp ook bankgebouwen, winkelpanden, bedrijfspanden, concertgebouwen, garages, graf- en andere herdenkingsmonumenten, hotels, kantoren, scholen, pakhuizen, slaapkamers, meubilair, toneeldecors, tuinen, uitbreidingsplannen, trappen, kortom, Brandes draaide zijn hand nergens, maar dan ook helemaal nergens voor om en hij tekende zich het schompes aan het mooiste van het mooiste. Wie wil nagaan wat hij allemaal gebouwd heeft moet maar eens kijken op de uitputtende lijst van werken die is opgenomen op de website van Bonas, waaraan ik veel informatie over Brandes heb ontleend.
Opvallend is dat er in de vakliteratuur weinig aandacht wordt besteed aan de persoon en het werk van Brandes. Als er dan over hem geschreven wordt, is de verstrekte informatie soms onvolledig en soms zelfs apert verkeerd. Bovendien wordt er eeuwig en ten alle dagen nogal selectief uit zijn vele werk geciteerd: meeste aandacht krijgen villapark en parkflat Marlot (erg Frank Lloyd Wright), de Dalton HBS en het monument voor Koningin Emma, alles te Den Haag. Die geringe aandacht is wellicht te wijten aan het feit dat Brandes geen revolutionair vernieuwer was. Bij hem stond het streven naar schoonheid voorop, hij was dienend en geen echte voortrekker. Dat laat onverlet dat hij misschien wel – met Jan Wils – dé representant was van de Nieuwe Haagsche School, een architectuurstroming die een afgeleide was van de Amsterdamse School, maar altijd in de schaduw daarvan is blijven staan.
Co Brandes was ook actief – en niet zo weinig ook – in Noordwijk. Hij nam er uitbreidingsplannen voor zijn rekening, deed de verkaveling van het Langeveld, bouwde de Quarles van Uffordstraat zo’n beetje vol, zette villa’s neer in de Zuidduinen (Javaweg, Beethovenweg en Atjehweg) en aan de Oude en Nieuwe Zeeweg, alsmede een herenhuis in de Hoofdstraat (nr. 46). En passant trok hij ook nog de verbouwing van Confiserie Van Wely aan dezelfde Hoofdstraat. En hij maakte het Palace Hotel. Zo Co Brandes al iéts bouwde, bouwde hij het Palace Hotel.
Er is in de literatuur weinig terug te vinden over het ontwerp en de bouw ervan in 1911 en 1912. Bouwplattegronden van iedere etage zijn opgenomen in de brochure waar ik het al eerder over had en waarvan ik er al enkele heb opgenomen in dit blog. De stukken van Brandes zelf over de bouw van het Palace Hotel berusten in het Gemeentearchief van Den Haag [Toegangsnummer: 0166-01 Archief-titel: Architectenbureau van J.J. Brandes (bekend onder de naam Co Brandes) 2. Inventaris 2.2. Tekeningenarchief 2.2.03. Bijzondere gebouwen (Code 30) 2.2.03.05. Hotels, café’s (Code 30.5)].
Het is misschien wel tijd om die eens een keertje af te stoffen en nog mooier: om een tentoonstelling maken over het vele werk van Brandes in Noordwijk. Daarover is een hoop te zeggen en te laten zien, bijvoorbeeld aan de hand van het lijstje van projecten dat ik hierboven heb opgesomd. Aandacht voor deze Grote Bouwheer is niet misplaatst. Aandacht voor zijn Gezegende Werken in Noordwijk al helemaal niet.
BLOGnoordwijk (Heimatsammlung) 